Przeszczep mikrobioty – sposób na zdrowe jelita

Szacuje się, że w Polsce co najmniej 12 tyś. osób rocznie choruje na zapalenie jelit wywołane bakterią C. difficile, a 88% pacjentów wymaga z tego powodu hospitalizacji. W związku ze wzrastającą częstością antybiotykoterapii, częstość tej infekcji stale wzrasta.

Przeszczep mikrobioty jelitowej (FMT-ang.fecal microbiota transplant) jest najbardziej efektywną terapią nawrotowej infekcji C. difficile. Wykazano skuteczność tej procedury sięgającą 90%.

Spis treści

Zakażenia bakterią Clostridioides (Clostridium) difficile

Szacuje się, że w Polsce co najmniej 12 tys. osób choruje z powodu zakażenia Clostridioides difficile, bakterii, której namnożenie w organizmie może doprowadzić do zapalenia jelita grubego. Do zakażenia C. difficile najczęściej dochodzi w miejscu, w którym chory spodziewa się bezpieczeństwa i tego, że odzyska zdrowie, a nie je straci: w szpitalu. Bakterie gromadzą się w jelitach, kiedy pacjent przyjmuje antybiotyki o szerokim spektrum działania, które niszczą florę bakteryjną i tworzą warunki do namnożenie się bakterii odpornych na antybiotyki (tzw. niewrażliwych bakterii), wśród nich właśnie C. difficile.

Clostridioides difficile – profilaktyka nie zawsze wystarcza

Już jedna dawka antybiotyku o szerokim spektrum działania może być przyczyną rozwoju zakażenia Clostridioides difficile. Czynnikiem ryzyka jest również wiek (ryzyko zarażenia C. difficile wzrasta po około 65. roku życia) oraz warunki, w jakich przebywa chory. Aby zminimalizować niebezpieczeństwo zakażenia pacjentów, personel szpitala musi regularnie dezynfekować ręce. C. difficile łatwo rozwija się w ogólnodostępnych sanitariatach, więc ogromne znaczenie dla zapobieżenia zakażeniom ma praca osób sprzątających pomieszczenia wspólne. Profilaktykę zakażeń dodatkowo utrudnia fakt, że aż do 3 proc. populacji jest nosicielem bakterii. Oznacza to, że prawie półtora miliona Polaków jest źródłem potencjalnej infekcji. Wśród personelu medycznego i osób hospitalizowanych nosicielstwo C. difficile wynosi minimum 20%, wśród hospitalizowanych pacjentów – 20-40%, wśród noworodków i niemowląt – 50-60%.

Czynniki ryzyka zakażenia Clostridioides difficile

  • Nadużywanie antybiotyków
  • Przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej, H2-blokerów
  • Hospitalizacja
  • Wiek > 65 r.ż., choroby współistniejące
  • Nieprawidłowości anatomiczne ( stan po operacji w obrębie jamy brzusznej, zwężenia, przetoki, uchyłki)
  • Nieswoiste choroby zapalne jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Crohna )
  • Żywienie dojelitowe
  • Radioterapia, chemioterapia
  • HIV

Leczenie zakażenia Clostridioides difficile

Niezależnie od możliwości minimalizowania ryzyka, rocznie dochodzi do co najmniej 12 tys. przypadków nowych zakażeń. To wartość minimalna, bo w rzeczywistości przypadków może być nawet cztery razy więcej. Dla aż 88 proc. z nich zakażenie C. difficile jest powodem kolejnej hospitalizacji.

Leczenie zakażenia Clostridioides difficile polega na:
  1. Odstawieniu antybiotyku,
  2. Przyjmowaniu wankomycyny.
W przypadku 30-50 proc. pacjentów leczenie jest jednak nieskuteczne i doświadczają nawrotu choroby.

Co to jest przeszczep mikrobioty jelitowej (zabieg FMT – ang.fecal microbiota transplant)?

Wymienione powyżej metody leczenia zakażenia C. difficile są długotrwałe, wiążą się z hospitalizacją lub przynajmniej częściowym wyłączeniem pacjenta z normalnego życia i pracy i nie dają gwarancji skuteczności. Nowością w leczeniu jest zabieg FMT, czyli przeszczep mikrobioty jelitowej. Mikrobiota jelitowa to pożyteczne bakterie, które znajdują się w naszych jelitach. Odpowiadają za prawidłowe trawienie oraz wzmacniają odporność organizmu. W jelitach zdrowego człowieka bytuje około 800 gatunków różnego rodzaju bakterii. Zaburzenie równowagi flory bakteryjnej może skutkować pojawieniem się szeregu dolegliwości i schorzeń – od biegunki i zaburzeń trawienia, ale może też być okolicznością sprzyjającą rozwojowi nowotworu.

FMT (fecal microbiota transplantation) to przeszczep kału, czyli transfer mikroorganizmów przewodu pokarmowego osoby zdrowej (dawcy) do przewodu pokarmowego osoby „chorej” (biorcy) wykonany w celach terapeutycznych. Zabieg ten wyróżnia się bardzo dużą skutecznością. W przypadku 85 proc. osób, u których C. difficile odpowiedzialna była za błoniaste zapalenie jelit, wystarczył jeden przeszczep, by całkowicie usunąć bakterie. Powtórzenie zabiegu zagwarantowało skuteczność na poziomie 94 procent.

Przeszczep mikrobioty – sposoby

Pierwszym ze sposobów podania preparatu jest zestaw z zawiesiną mikrobioty jelitowej („ready to use”) możliwy do wykorzystania w różnych postaciach:
  • FMT przez sondy (dożołądkowa/dodwunastnicza)
  • FMT przez gastroskop
  • FMT przez kolonoskop
  • FMT jako wlewka doodbytnicza

Proponujemy jeszcze inny, innowacyjny na polskim rynku sposób podania leku: kapsułki z zawiesiną mikrobioty jelitowej. Co decyduje o jego wyjątkowości?

Preparat jest głęboko mrożony i przewożony w suchym lodzie, a następnie w określonym czasie przed procedurą rozmrożony i podany pacjentowi. To daje gwarancję bezpieczeństwa.

Kto kwalifikuje się do przeszczepu mikrobioty jelitowej?

Do zabiegu FMT, który może zostać wykonany bez dodatkowych procedur administracyjnych kwalifikują się pacjenci:

  • z nawrotem C. difficile wymagającym hospitalizacji,
  • po co najmniej dwóch wcześniejszych epizodach zakażenia C. difficile, które niekoniecznie wymagały hospitalizacji,
  • z umiarkowanego stopnia infekcją C. difficile nieodpowiadającą na minimum tydzień leczenia wankomycyną,
  • z ciężkim zakażeniem C. difficile lub rzekomobłoniastym zapaleniem jelita grubego, które nie odpowiadają na minimum dwa dni leczenia wankomycyną.

Korzyści dla pacjentów poddanych FMT

  • Wysoka skuteczność zabiegu, nieporównywalna z żadną inną procedurą
  • To jednorazowy zabieg (lub jednorazowe podanie kapsułek)
  • Krótki czas pobytu w szpitalu

Jak wygląda procedura przeszczepu mikrobioty jelitowej?

  1. Pacjent umawia się na konsultację gastroenterologiczną z kwalifikacją do procedury i wydaniem leku, który należy przyjmować wcześniej.
  2. Na dwa dni przed przyjęciem na oddział pacjent ma wykonany wymaz.
  3. Pacjent pojawia się w szpitalu w Brzezinach i spędza w nim 1-2 dni.
  4. Wszczep może odbyć się poprzez podanie kapsułek albo w trakcie kolonoskopii.

Procedura FMT – rygorystyczne wymogi bezpieczeństwa

  1. Selektywny dobór dawców
  2. Rygorystyczne badanie materiału, w tym także SARS-CoV2
  3. Preparaty są wytwarzane w warunkach beztlenowych
  4. Każdy dawca co 60 dni ma wykonywane poniższe badania a dodatkowo każdy oddany materiał jest badany w cyklu poolowań co 5 dni (badania PCR oraz koronawirus) oraz każdorazowo w kierunku bakterii antybiotykoopornych
  5. Każdy pacjent otrzymuje Certyfikat Jakości podanego preparatu z dokładną informacją, jakim badaniom został poddany dawca preparatu
  1. HAV p/c IgM
  2. HAV p/c IgG
  3. HBV antygen Hbs
  4. HBV p/c anty HBc
  5. HCV p/c HCV
  6. HEV p/c IgM
  7. HEV p/c IgG
  8. HIV – Anty HIV 1/2 + p24 (test przesiewowy)
  9. T. pallidum – WR
  10. T. pallidum – kiła – TPHA
  11. Entamoeba histolytica p/c IgM
  12. Entamoeba. histolytica p/c IgG
  13. Strongyloides stercoralis p/c
  14. CMV p/c IgM
  15. CMV p/c IgG
  16. EBV p/c IgM (VCA)
  17. EBV p/c IgG (VCA)
  18. EBV IgG p/c EBNA
  19. EBV IgG p/c EA
  20. p/c IgE całkowite
  21. Morfologia z rozmazem automatycznym
  22. AST
  23. ALT
  24. ALP
  25. GGTP
  26. CRP
  27. Sód
  28. Potas
  29. Wapń całkowity
  30. Magnez
  31. Fosfor nieorganiczny
  32. Kreatynina/eGFR
  33. Bilirubina
  34. Albuminy
  35. Krew utajona w kale
  36. Kalprotektyna w kale
  37. Antygen H.pylori w kale
  38. Posiew ogólny kału (Salmonella sp, Shigella sp, Yersinia sp, Aeromonas sp, Plesiomonas sp, Yersinia sp)
  39. Posiew kału w kierunku grzybów drożdżopodobnych
  40. Posiew kału nosicielstwa kierunku MRSA
  41. Posiew kału nosicielstwa kierunku VRE
  42. Posiew kału nosicielstwa kierunku ESBL
  43. Posiew kału nosicielstwa kierunku pałeczek G(-) z nabytymi karbapenemazami
  44. P/c anty SARS-COV-2-IgM (test ELISA)
  45. P/c anty SARS-COV-2-IgG (test ELISA)
  46. Wykrywanie SARS-COV-2 w kale /PCR
  47. Wykrywanie jaj przywr, tasiemców, nicieni oraz cyst G. intestinalis (trzy próbki kału z trzech różnych dni)
  48. Badanie mikroskopowe kału na obecność cyst Cystoisospora/cyst Giardia
  49. Form inwazyjnych Dientamoeba fragilis i Blastocystis hominis z użyciem barwień: Giemsa, Zieehl-Neelsena, chromotrop 2R
  50. Badanie w kierunku mikrosporydiów/PCR
  51. Adenowirus/test immunochromatograficzny
  52. Enterowirus/test immunochromatograficzny
  53. Campylobacter (C.jejuni/C.coli/Cupsaliensis)/PCR
  54. Clostridioides difficile (toksyna A/B)/PCR
  55. P. shigelloides /PCR
    Salmonella sp/PCR
  56. Vibrio/PCR
  57. Y. enterocolitica/PCR
  58. E. coli (EAEC)/PCR
  59. E.coli (EPEC)/PCR
  60. E.coli (ETEC)/PCR
  61. E.coli (STEC)/PCR
  62. Shigella/E.coli (EIEC)/PCR
  63. Cryptosporidium/PCR
  64. Cyclospora cayetanensis/PCR
Previous
Next

Ile kosztuje przeszczep mikrobioty jelitowej?

  • KAPSUŁKI mikrobiota – 5608 zł
  • KOLONOSKOPIA W ZNIECZULENIU + mikrobiota KOMERCYJNA – 6028 zł
dr n. med. Katarzyna Winter

dr n. med. Katarzyna Winter

O bezpieczne przeprowadzenie procedury dba dr n. med. Katarzyna Winter. W 2015 roku ukończyła specjalizację z chorób wewnętrznych, a w marcu 2019 roku z gastroenterologii. Jestem członkiem Polskiego Klubu Trzustkowego, Polskiego Towarzystwa Gastroenterologicznego, European Pancreatic Club oraz Polskiego Towarzystwa Profilaktyki Chorób Nowotworowych Przewodu Pokarmowego. Pani doktor udzieli pacjentowi wszystkich informacji na temat przebiegu leczenia.

Przygotowanie do zabiegu FMT

Aby procedura FMT była w pełni skuteczna wymagana jest co najmniej czterodniowa kuracja wankomycyną – pacjent otrzymuje lek na wizycie kwalifikacyjnej do procedury FMT, lek przyjmowany jest formie zawiesiny doustnej. W kolejnym dniu po zakończeniu przyjmowania wankomycyny pacjent przyjmuje preparat przeczyszczający (makrogole, pikosiarczan sodu), aby zmniejszyć ładunek bakteryjny C. difficile w jelitach.
W kolejnym dniu wykonuje się zaplanowaną procedurę FMT. Po zabiegu ok. 1 h pacjent nie powinien pić ani jeść , a następnie może powrócić do normalnej, codziennej aktywności. W pierwszej dobie po zabiegu FMT zalecane jest pozostanie na diecie lekkostrawnej.