Rozmowa z profesorem Adamem Dzikim, kierującym zespołem chirurgów, zajmujących się leczeniem chorób jelita grubego w Szpitalu Specjalistycznym Brzeziny

Dziewięć lat temu Parlament Europejski ustanowił marzec Miesiącem Świadomości Raka Jelita Grubego. Nie zrobiono tego bez powodu, bo rak jelita szybko przesuwa się w górę w statystykach najczęściej występujących i najgroźniejszych nowotworów.

Profesor Adam Dziki: Tak, wciąż przybywa osób, u których diagnozowany jest nowotwór jelita grubego. Co roku jest on wykrywany w naszym kraju u ponad 15 tysięcy osób, ponad 10 tysięcy osób umiera z powodu tej choroby. To trzeci na świecie, a w Polsce drugi, najczęściej występujący nowotwór, zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Najczęściej chorują na niego osoby po 50. roku życia.

Dlaczego rak jelita grubego coraz bardziej nam zagraża? Co powoduje wzrost liczby zachorowań?
Z
mienił się tryb naszego życia – coraz więcej osób żyje w pośpiechu, je w biegu, źle się odżywia, jednocześnie jakość posiłków, wielu produktów żywnościowych jest coraz gorsza. Do tego dochodzą używki – papierosy, alkohol – mała aktywność fizyczna, otyłość: w Polsce problem z nadwagą czy otyłością ma co najmniej połowa mężczyzn i kobiet! Dodajmy do tego niską świadomość zagrożenia rakiem jelita grubego, profilaktyki tej choroby, badań profilaktycznych, które w pewnym wieku czy okolicznościach powinien każdy z nas wykonać – tylko kilkanaście procent Polaków ma odpowiednią wiedzę na ten temat. I jeszcze jedno – rak jelita grubego potrafi nawet przez 10 lat rozwijać się bezobjawowo, ukrywać się. To jest spis głównych przyczyn, które powodują, że ta choroba jest coraz groźniejsza, „skuteczniejsza”.

Z drugiej strony ten długi czas bezobjawowego rozwoju raka jelita grubego to szansa dla chorego. Bo w bezobjawowym stadium jest on zwykle całkowicie wyleczalny.
Zgoda, ale pod jednym warunkiem – trzeba go wykryć. Czyli trzeba mieć świadomość, jak ważne są badania profilaktyczne i nie tylko mieć tego świadomość, ale to zrobić. Sprawdzić, czy czasem nowotwór nie próbuje się „rozgościć” w jelicie. Jeśli zrobi się to odpowiednio wcześnie, wtedy szansa na wyleczenie jest najczęściej stuprocentowa. Ale jeśli dowiadujemy się o nim dopiero wtedy, gdy nam dokucza, w wielu przypadkach jest już groźny i czasem nie ma szans na wyleczenie.

Kiedy więc powinniśmy pomyśleć o badaniach profilaktycznych? Jakie to badania?
Jeśli ktoś zaobserwuje u siebie niepokojące dolegliwości, na przykład utratę wagi, krew w stolcu, przewlekłe zaparcia albo biegunki nie powinien odkładać wizyty u lekarza – pierwszego kontaktu, specjalisty – i wykonać odpowiednie badania diagnostyczne. Jeśli nie ma żadnych dolegliwości, to po ukończeniu 50. lat trzeba raz w roku robić test na krew utajoną w kale. Dobrze jest też w tym wieku profilaktycznie – koniecznie po konsultacji z lekarzem – wykonać kolonoskopię. Wcześniej powinny to zrobić osoby, u których w najbliższej rodzinie ktoś chorował na raka jelita grubego – w tym przypadku najlepiej byłoby wykonać kolonoskopię mając 10 lat mniej niż krewny w czasie, gdy wykryto u niego tę chorobę. Kolonoskopię wystarczy wykonać raz na 5-10 lat.

Ale często odkładamy decyzję o wybraniu się na to badanie – bo jest kłopotliwe, trzeba się do niego dość długo przygotowywać.
To prawda i nic dziwnego w tym, że wyobrażenie o kolonoskopii nie jest miłe – badanie jest uważne za nieprzyjemne, krępujące. Ale większość osób, które mu się poddały wie, że bały się na wyrost. Kolonoskopia trwa zwykle około pół godziny, lekarze mają obecnie do dyspozycji nowoczesny sprzęt, który znacznie zmniejsza dyskomfort badania, zwiększa jego dokładność. Te nieprzyjemne odczucia najczęściej ograniczają się tylko do emocji przed badaniem, kiedy nie umiemy sobie odpowiedzieć na pytanie, jak to będzie. To trochę tak, jak przed wizytą u stomatologa – też się boimy, wszystko wydaje się straszne. Ale potem o tym się nie pamięta. No i argument najważniejszy: choć kolonoskopia nie należy do przyjemnych badań, na pewno warto po pięćdziesiątce raz na 10 lat ją wykonać, by nie dać żadnych szans rakowi jelita grubego.

  1. Czy dokuczają ci przewlekłe bóle brzucha?
  2. Czy zaobserwowałeś zmianę rytmu wypróżnień?
  3. Czy masz zaparcia?
  4. Czy zaobserwowałeś krwawienie z odbytu?
  5. Czy tracisz na wadze?
  6. Czy któryś z twoich bliskich chorował na raka jelita grubego?
  • Jeśli odpowiedź choćby na jedno z tych pytań brzmi twierdząco, trzeba poradzić się specjalisty.
  • Jeśli na wszystkie pytania odpowiedziałeś negatywnie, po ukończeniu 50. roku życia wykonuj kolonoskopię profilaktycznie raz na 5-10 lat.