Zdrowy tryb życia, regularne samobadanie piersi i wykonywanie badań profilaktycznych. Stosowanie się do tych zaleceń skutecznie pomaga w zapobieganiu lub wczesnym wykryciu nowotworu piersi, który jest wtedy zwykle całkowicie wyleczalny.

Zwracamy na to uwagę w październiku, miesiącu profilaktyki raka piersi – 15 października obchodzimy Europejski Dzień Walki z Rakiem Piersi. To najczęstsza choroba nowotworowa wśród kobiet. Każdego roku nowotwory złośliwe piersi są wykrywane u kilkunastu tysięcy pań. Ryzyko zachorowania jest największe wśród kobiet w wieku od 45 do 69 lat. W wielu przypadkach nowotwór wykrywany jest zbyt późno, w trudnym do skutecznego leczenia zaawansowanym stadium.

Dlatego tak ważne jest zapobieganie rakowi piersi poprzez prowadzenie zdrowego trybu życia – poprzez aktywność fizyczną, utrzymywanie prawidłowej wagi, dobrą dietę (więcej warzyw i owoców w miejsce słodkich i tłustych potraw), ograniczenie lub rzucenie palenia. Jednak zdrowy tryb życia nie wystarczy – każda kobieta powinna regularnie wykonywać profilaktyczne badania diagnostyczne, regularnie sama badać sobie piersi.

Samobadanie piersi zajmuje tylko kilka-kilkanaście minut w miesiącu. Polega na ocenie – wzrokowej i przez dotyk – czy w piersiach nie pojawiły się guzki, zmiany, których wcześniej nie zaobserwowaliśmy. Należy pamiętać, że onkologicznie najbardziej niebezpieczne są te, które nie sprawiają bólu. Każdą niepokojącą zmianę, wykrytą podczas samobadania należy jak najszybciej skonsultować z lekarzem, najlepiej z chirurgiem onkologiem. Większość z nich to nic poważnego, wiele to zmiany łagodne, które jednak też warto – wspólnie z lekarzem – obserwować.

Jeśli wszystko jest w porządku po ukończeniu 35 lat powinno się zrobić raz na rok, raz na dwa lata kontrolne badanie USG piersi. Mammografię należy wykonywać po 40. roku życia raz na dwa lata, a jeśli w rodzinie były przypadki zachorowań na raka badanie trzeba robić raz w roku. Po 50-tce mammografię dobrze jest wykonać co roku. Oczywiście jeśli wyczuwamy jakieś zmiany w piersiach czy pojawia się ból, badania należy wykonać bez względu na wiek – skierowanie na badanie wystawia lekarz specjalista (ginekolog, onkolog).

Kobiety w wieku od 50 do 69 lat mogą wykonać bezpłatną mammografię bez skierowania w ramach programów badań profilaktycznych, organizowanych przez NFZ (pod warunkiem, że w ciągu ostatnich dwóch lat nie korzystały z tego programu). Na stronie Łódzkiego Wojewódzkiego Oddziału NFZ – https://www.nfz-lodz.pl/dlapacjentow/profilaktyka/1635-profilaktyka-raka-piersi – można znaleźć spis placówek medycznych oraz trasy mammobusów, w których można zrobić profilaktyczne badanie mammograficzne.

Jak wykonać samobadanie piersi?

  1. Zacznij od obejrzenia piersi. Stojąc przed lustrem unieś ręce do góry i oceń, czy piersi są symetryczne, niezmienione. Obserwację powtórz po opuszczeniu rąk i oparciu ich na biodrach.
  2. Delikatnie uciśnij brodawki i oceń, czy nie wydziela się z nich płyn. Potem, po założeniu lewej ręki za głowę, palcami prawej zatocz kółka na lewej piersi. Czynności powtórz na drugiej piersi.
  3. Leżąc na podłodze, umieść pod lewym barkiem zwinięty ręcznik lub poduszkę. Następnie – z lewą rękę pod głową – wykonuj badanie lewej piersi palcami prawej ręki. Czynności powtórz na drugiej piersi.

Samobadanie piersi powinno się prowadzić od 20-25 roku życia. Najlepiej badać się tydzień po menstruacji, a po menopauzie po prostu raz w miesiącu, na przykład w każdy pierwszy poniedziałek miesiąca.