Leczenie nowotworów przewodu pokarmowego bez konieczności otwierania brzucha – najnowsze zabiegi endoskopowe w Pracowni Endoskopii Zabiegowej i Bariatrycznej szpitala w Brzezinach

Brzmi pięknie, ale czy jest to naprawdę możliwe?

Dr Michał Spychalski, kierownik Ośrodka Endoskopii Zabiegowej i Bariatrycznej*:
Od kilku lat na świecie, początkowo tylko w krajach Dalekiego Wschodu, przeprowadzane są zabiegi endoskopowe polegające na wycinaniu guzów przewodu pokarmowego za pomocą endoskopu, bez konieczności otwierania brzucha. Miło nam poinformować, że taka możliwość istnieje również w Brzezinach. Zabieg, fachowo nazywany endoskopową dyssekcją podśluzówkową (ang. ESD), umożliwia usuwanie wczesnych zmian nowotworowych z przełyku, żołądka i jelita grubego.  Pozwala on, przy porównywalnej skuteczności onkologicznej do klasycznej operacji, uniknąć rozległego zabiegu operacyjnego związanego z koniecznością usunięcia dużego fragmentu przełyku, żołądka lub jelita. Korzyści dla chorego są więc oczywiste.

Skąd pomysł na taki rodzaj leczenia chorych?
Usuwanie małych nowotworów niezłośliwych przewodu pokarmowego podczas badania endoskopowego ma bardzo długą historię. Każdy z nas słyszał o polipach w jelicie grubym lub żołądku, które zostały usunięte podczas gastro- lub kolonoskopii. Trzeba mieć świadomość, że większość z nich to właśnie wczesna postać nowotworów – są to tzw. gruczolaki. Leczenie endoskopowe w tym stadium jest dość proste i praktycznie w 100% skuteczne. Wiele ośrodków endoskopowych oferuje możliwość usuwania niewielkich polipów.  Usuwanie polipów powyżej 1 cm jest procedurą trudną, wiążącą się ze zwiększonym ryzykiem powikłań. Stąd większość ośrodków endoskopii nie podejmuje się leczenia tych zmian. Kolejną granicą jest średnica zmiany powyżej 2 – 3 cm. W tym miejscu możliwości skutecznego, klasycznego leczenia endoskopowego kończą się.  Takie polipy były dotąd usuwane operacyjne. Kilkanaście lat temu w Japonii rozpoczęto leczenie dużych płaskich zmian w przewodzie pokarmowym za pomocą specjalnego sprzętu, dedykowanych noży endoskopowych. Po latach okazało się, że we wczesnych stadiach nowotworów zabiegi te są  bardzo skuteczne, a ryzyko nawrotu minimalne. Od 2010 roku metoda ta jest leczeniem z wyboru w tej grupie chorych w Japonii.

Mówimy o 2010 roku w Japonii. Jak to się stało, że możemy tak szybko zaproponować tę metodę chorym w Brzezinach?
Endoskopią zabiegową zajmuję się 9 lat. W 2013 roku odbyłem staż endoskopowy w wiodącym ośrodku japońskim – Showa Digestive Disease Center w Jokohamie gdzie miałem okazję poznać szczegóły tej metody leczenia endoskopowego. W ciągu 1,5 roku byłem również uczestnikiem 5 szkoleń praktycznych z ESD – w Berline, Hamburgu, Paryżu, Rotterdamie i Kobe. W ciągu półtora roku, dzięki wsparciu prof. Dzikiego, wykonałem około 100 zabiegów ESD. Wspólnie z profesorem Dzikim oraz zarządem szpitala podjęliśmy decyzję o zakupie odpowiedniego sprzętu do wykonywania tych zabiegów w Brzezinach. Jest do doskonałe uzupełnienie oferty zabiegowej Centrum Leczenia Jelit.

Czy każdy guz żołądka lub jelita nadaje się do tej metody leczenia?
Jest to metoda zarezerwowana dla wczesnych postaci nowotworów. Stąd tak ważne jest przeprowadzanie profilaktycznych badań endoskopowych. W przypadku guzów naciekających głębsze warstwy ściany jelita (przekraczających śluzówkę) złotym standardem pozostaje chirurgia. Aby wiedzieć jak głęboko nacieka guz konieczny jest doskonałej jakości sprzęt endoskopowy. Dlatego zdecydowaliśmy się na zakup sprzętu marki Pentax umożliwiającego oglądanie wnętrza jelita w rozdzielczości HD. Pozwala on na bardzo dokładną ocenę zmiany i kwalifikację do odpowiedniego rodzaju zabiegu.

Na czym dokładnie polega zabieg? Czy wiąże się z ryzykiem powikłań?
Zabieg polega na wprowadzenie do jelita lub żołądka standardowego endoskopu, a następnie po dokładnej ocenie guza, wycięciu go specjalnym rodzajem noża endoskopowego. Podczas zabiegu usuwamy zmienioną chorobowo błonę śluzową z odpowiednim marginesem zdrowej śluzówki. Minimalizuje to ryzyko nawrotu choroby. Jest to procedura inwazyjna, nie pozbawiona ryzyka powikłań. Występują one u około 5% chorych. Większość z nich leczona jest endoskopowo, ale zdarza się, że chory wymaga leczenia operacyjnego. Nie jest możliwe wykonanie tego typu zabiegu w trybie ambulatoryjnym. Chory musi po zabiegu pozostać w szpitalu na obserwacji. W przypadku braku powikłań chory opuszcza szpital 1-2 dni po zabiegu.

Naszym celem było stworzenie ośrodka endoskopowego dającego możliwość kompleksowej pomocy chorym z guzami przewodu pokarmowego. Dzięki zapleczu szpitalnemu oraz doskonałemu wyposażeniu możemy podjąć się usunięcia każdego, spełniającego kryteria, polipa z przewodu pokarmowego. Jeśli podczas badania stwierdzimy, że endoskopia nie wystarczy i konieczny jest zabieg chirurgiczny, chory kierowany jest bezpośrednio do Centrum Leczenia Jelit, gdzie będzie poddany operacji onkologicznej zgodnej z najwyższymi standardami.

Spychalski-01-749x667dr n. med. Michał Spychalski – absolwent wydziału lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi; specjalista chirurg; certyfikowany endoskopista (certyfikat TChP z endoskopii zabiegowej). Członek Europejskiego Towarzystwa Chirurgii Endoskopowej; członek Towarzystwa Chirurgów Polskich. Autor szeregu publikacji z zakresu endoskopii zabiegowej w czasopismach japońskich, amerykańskich oraz polskich. Uczestnik szkoleń z endoskopii zabiegowej w Japonii, Niemczech, Holandii i Francji.