Okres jesienno-zimowy sprzyja zachorowaniom na infekcje wirusowe, w tym infekcje grypowe lub grypopodobne. Obecnie przypada czas wzmożonej zapadalności na grypę – Państwowy Zakład Higieny informuje o blisko 250 tys. zachorowań w Polsce tylko w jednym tygodniu, między 8 a 15 lutego. Warto zatem wiedzieć nieco więcej o grypie, a zwłaszcza o podstawowych zasadach profilaktyki, by uniknąć tej choroby i jej następstw.

 

Pisze o tym doktor Elżbieta Wodzyńska z prowadzonej przez nasz szpital przychodni POZ przy ul. Bohaterów Warszawy 2 w Brzezinach.

Jakie są objawy grypy?

Grypa charakteryzuje się najczęściej nagłym wystąpieniem szeregu nieswoistych (czyli nieprzypisanych wyłącznie infekcjom grypowym) objawów. Najczęstsze z nich to: wysoka gorączka, dreszcze, bóle mięśni, bóle głowy, uczucie rozbicia i osłabienia, złego ogólnego samopoczucia. Może im towarzyszyć suchy kaszel, ból gardła i katar (zwykle o niedużym nasileniu). Choroba występuje sezonowo, w Polsce w okresie od października do kwietnia, przy czym szczyt zachorowań przypada na miesiące od stycznia do marca. Zakażenie przenosi się drogą kropelkową, poprzez kaszel, kichanie lub bezpośredni kontakt z zakażoną wydzieliną z dróg oddechowych. Zwykle przebieg choroby jest łagodny, objawy trwają 3-7 dni, jednak kaszel, zmęczenie i uczucie rozbicia mogą utrzymywać się nawet do dwóch tygodni.

Jakie mogą być powikłania?

Najczęstszymi powikłaniami w przebiegu grypy są: zapalenie płuc, angina paciorkowcowa, zapalenie ucha środkowego. Rzadko występują: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu i inne powikłania neurologiczne, zapalenie mięśni, zapalenie mięśnia sercowego i zapalenie osierdzia. Innego rodzaju powikłaniem jest zespół Reye’a (dotyczący głównie dzieci), związany z podawaniem kwasu acetylosalicylowego (popularnej aspiryny) w zakażeniu wirusem grypy. Stąd leki przeciwgorączkowe zawierające kwas acetylosalicylowy są przeciwwskazane u dzieci poniżej 16. roku życia.

Kto jest narażony na cięższy przebieg choroby?

Wyodrębniono czynniki ryzyka, których obecność może warunkować ciężki przebieg choroby i występowanie powikłań. Są to m.in. wiek powyżej 65 lat lub poniżej 5 lat (zwłaszcza do 12. miesiąca życia), ciąża (szczególnie II i II trymestr) oraz niektóre przewlekłe choroby (astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc, choroby układu krążenia, choroby nerek itp.).

Jak zapobiegać zachorowaniom na grypę?

Podstawową metodą profilaktyki są szczepienia ochronne przeciw grypie. Według aktualnego Programu Szczepień Ochronnych na 2017 rok są one zalecane między innymi osobom po przeszczepach narządów, przewlekle chorym dorosłym i dzieciom (od 6. miesiąca życia), osobom w stanach obniżonej odporności oraz kobietom w ciąży (jeśli to możliwe nie w pierwszym trymestrze) lub planującym ciążę. Natomiast ze wskazań epidemiologicznych są one zalecane również osobom zdrowym, ze względu na przebywanie w zbiorowiskach lub narażenie zawodowe (personel medyczny, funkcjonariusze publiczni), osobom starszym (powyżej 55. roku życia). Ze względu na dużą zmienność wirusa grypy szczepienie należy powtarzać co roku, przed kolejnym sezonem zachorowań.

Należy pamiętać, że do szczepienia kwalifikuje lekarz, który na podstawie wstępnego badania i wywiadu zdecyduje, czy możemy poddać się szczepieniu czy nie. To ważne, ponieważ nie należy się szczepić, jeśli na przykład nie jesteśmy w pełni zdrowi lub mamy uczulenie na któryś ze składników szczepionki. Konsultacja z lekarzem jest szczególnie wskazana w przypadku kobiet w ciąży, jeśli będą chciały skorzystać ze szczepienia przeciwko grypie.

Poza szczepieniami w ramach profilaktyki stosuje się środki higieny osobistej (częste i dokładne mycie rąk, używanie maseczek na twarz w sytuacji bliskiego kontaktu z chorym, zasłanianie nosa i ust podczas kaszlu i kichania, unikanie zbiorowisk w sezonie epidemicznym grypy oraz częste wietrzenie pomieszczeń).

Podsumowując, najlepiej grypie zapobiegać. Jednak, jeżeli objawy już wystąpią, nie lekceważmy ich, pozostańmy w domu, nie narażając tym samym na zachorowanie innych w środowisku pracy i szkoły, zastosujmy leczenie objawowe, a w razie potrzeby niezwłocznie udajmy się do lekarza.

dr Elżbieta Wodzyńska